Zoeken
  • Vrijeschool in de buurt?

    kaartje_home02

  • Jaaroverzicht 2015

    tijdlijn_home2

  • Onderzoek keuzemotivatie

    kiezen_vrijeschool

Als je speelt, sta je sterk!

Meer dan 60 leraren die werkzaam zijn in kleuterklassen op de vrijeschool in Nederland, kwamen op 13 mei samen op een studie- en ontmoetingsdag op de Vrije School in Utrecht. Het thema dat dit jaar centraal stond: Waarde(n)vol spel.

Waarde(n) van het vrije spel

Het thema kreeg direct gestalte door een inspirerende lezing van Louise Berkhout, docent ontwikkelingspsychologie, met als titel: ‘Als je speelt, sta je sterk’. Daarbij ging Berkhout in op de waarde(n) van het vrije spel bij de ontwikkeling van jonge kinderen en het belang van spel bij de ontwikkeling van het zelfvertrouwen van kinderen. Ook lichtte zij een aantal voorwaarden toe om kinderen daadwerkelijk te laten komen tot het spel: een gezonde hechting, tijd (minimaal 45-60 minuten), ruimte en vooral vertrouwen.

De fysieke omgeving speelt ook een belangrijk rol volgens Berkhout. Daarin komen kinderen risico’s tegen die zij leren te overwinnen. Dat zijn ervaringen die in het vrije spel naar voren komen, waarin leermomenten verstopt zitten. Bij jongens is het fysieke contact erg zichtbaar, doordat er bijvoorbeeld veel gestoeid wordt. Maar ook meisjes hebben behoefte aan interactie en het ‘buiten spelen’.

Verder geeft Berkhout aan dat de sociale interactie in het vrije spel een belangrijke functie heeft. Kinderen leren emoties te verwerken en gevoelens te uiten. Er ontstaat sociaal begrip en ze leren om rekening te houden met elkaar. In een verbeelde werkelijkheid kunnen kinderen veerkracht ontwikkelen. Daar worden emoties gevoeld en worden zij tot denken aangezet.

Tot slot vertelt docent Berkhout over de uitermate belangrijke rol die de leraar of opvoeder heeft. De essentie is om niet teveel te sturen of het spel te beïnvloeden, maar wel te weten waar ondersteuning nodig is of waar een structuur belangrijk is. Vooral de rustige nabijheid van de kleuterleider of de opvoeder geeft ruimte en vertrouwen aan het kind, zodat er ongestoord gespeeld kan worden.

Na de lezing en een lunch stonden drie werkgroepen op het programma.

Waarde(n)vol spel

Lois Eijgenraam (onderwijsadviseur) en Loes Kraaijvanger (coördinator van zes kleuterklassen in Nijmegen) verzorgden een werkgroep, met de gelijknamige titel ‘Waarde(n)vol spel’. Bij deze werkgroep kwam interactie al snel tot stand door het bekijken van een filmpje. Dit filmpje ging over een leerkracht die twee leerlingen probeerde te helpen in hun spel. Deze ervaring zorgde voor discussie onder de deelnemers, waarbij gezocht werd naar andere manieren om spel te stimuleren. Er werden mooie ervaringen gedeeld. Hierdoor kreeg men een helder beeld van waarde(n)vol onderwijs in de vrije kleuterklas.

Buitenspeeldag

De tweede werkgroep werd gegeven door Simone Middeldorp, kleuterjuf op de vrijeschool in Rotterdam-West. Middendorp organiseert met het team op haar school één dag per week een buitenspeeldag. Tijdens de sessie werd ingegaan op het belang van het buitenspel voor kinderen, maar ook op hoe een buitenspeeldag eruit kan zien. Wat zijn de mogelijkheden en de voorwaarden om dat goed te organiseren?

Ochtendspel

De derde werkgroep werd gegeven door Eefje Helleman, kleuterjuf in Den Haag. Zij gaf op inspirerende wijze een werkgroep over het ochtendspel, of ambachtsspel/cultuurspel. Ze vertelde welke elementen er in een spel zouden moeten zitten, zoals de verschillende elementen van aarde, water, lucht en vuur. Maar ook dat de afwisseling in beweging en rust belangrijk is. Helleman gaf daarnaast handige tips over het aanbrengen van meer structuur in het spel, door gebruik te maken van de banken in de kring.

Jaarlijkse themadag

Het vrije spel speelt een grote rol in de kleuterklas op de vrijeschool. Dat is het pedagogische fundament als het gaat om de ontwikkeling van het jonge kind. Kleuterleid(st)ers zijn daar dagelijks mee bezig. De studiedag op 13 mei werd aangegrepen om deze ervaringen met elkaar te delen. Op die wijze ontstond een gezamenlijk bewustzijn over het ‘waarde(n)volle vrije spel’. Ieder jaar organiseert de Vereniging van vrijescholen een studiedag voor kleuterleid(st)ers op de vrijeschool.